Saturday, March 31, 2007

പോസ്റ്റ് ലേബലുകള്‍: പ്രസക്തിയും പ്രാധാന്യവും

എന്‍റെ പ്രിയപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരനായ ദേവന്‍റെ കമന്‍ററ എന്ന ബ്ലോഗിലെ ഇന്നത്തെ പോസ്റ്റിനുള്ള ലേബല്‍ കണ്ടപ്പോഴാണ് കുറച്ചുകാലമായി എഴുതണമെന്ന് കരുതിയ ഈ വിഷയം ഇന്നുതന്നെ എഴുതിയേക്കാം എന്ന് തോന്നിയത്.

മലയാളം ബ്ലോഗെഴുത്തിന് ഇന്ന് പ്രധാനമായും ബ്ലോഗ്സ്പോട്ടും വേഡ്പ്രസ്സുമാണല്ലോ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഈ രണ്ടു സെര്‍വീസുകളും പോസ്റ്റുകള്‍ക്ക് ലേബല്‍ ഇടാനുള്ള മാര്‍ഗം എഴുത്തുകാര്‍ക്ക് നല്‍കുന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഈ സൌകര്യം കാര്യമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ബ്ലോഗര്‍മാര്‍ അധികമില്ല എന്നത് ഖേദകരമായ സത്യമാണ്.

കൊടകരപുരാണം, ലാപുട, മണ്ടത്തരങ്ങള്‍ തുടങ്ങി, പ്രധാനമായും ഒരു കേന്ദ്രീകൃത വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ബ്ലോഗുകളുള്ളവര്‍ക്ക് ഓരോ പോസ്റ്റുകള്‍ക്കും ലേബലിടേണ്ടതിന്‍റെ ആവശ്യം അധികമില്ല. എന്നാല്‍, ഫോട്ടോഗ്രഫി, രാഷ്ട്രീയം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, തുടങ്ങിയവ വിഷയമാകുന്ന ബ്ലോഗുകള്‍, ആ വിഷയങ്ങളെ അടുക്കും ചിട്ടയോടും കൂടി ഒരുക്കി വയ്ക്കാനും വായനക്കാരന് ഒരു പോസ്റ്റ് പെട്ടെന്ന് കണ്ടുപിടിക്കത്തക്ക വിധം കാറ്റഗറി തിരിച്ചു വയ്ക്കാനും പോസ്റ്റു ലേബലുകള്‍ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.

ലേബലുകള്‍ ഏറ്റവും പ്രയോജനപ്പെടുന്നത് അവിയല്‍ ബ്ലോഗുകളിലത്രേ. സൂര്യനു കീഴുലുള്ള വിഷയങ്ങളെല്ലാം ഒരു ബ്ലോഗില്‍ ഒതുക്കുന്നവര്‍ക്ക് ലേബലുകള്‍ ഒരനുഗ്രഹം തന്നെ. ഉദയസൂര്യന്‍റെ നാട്ടില്‍, കമന്‍ററ, ഓഫ് യൂണിയന്‍, വിവാഹിതര്‍ തുടങ്ങിയ ബ്ലോഗുകളിലെ പോസ്റ്റുകള്‍ വിഷയത്തിനനുസരിച്ച് ലേബലിടുകയും ആ ലേബലുകള്‍ വായനക്കാര്‍ക്ക് ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് വായനക്കാരോട് ചെയ്യുന്ന വലിയ സേവനമായിരിക്കും.

ലേബലിടുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍:

  • പോസ്റ്റുമായി ബന്ധമുള്ള വാക്കോ, വാക്യമോ ലേബലിനായി ഉപയോഗിക്കുക. ഒറ്റവാക്കാണ് ഏറ്റവും കാമ്യം. (ഇത് നിയമമൊന്നുമല്ല. ‘കവിത’ എന്ന ലേബല്‍ ‘എന്‍റെ കവിതകള്‍’ എന്ന ലേബലിനേക്കാള്‍ മെച്ചമാണെന്നു മാത്രം. ‘നമുക്കിതൊക്കെ മതിയെന്നേ ഇതുതന്നെ കൊണ്ടുപോകാനുള്ള പാട്’ എന്ന നെടുങ്കന്‍ വാചകം ലേബലിനനുയോജ്യമാണോ എന്ന് എഴുത്തുകാരന്‍ ഒന്നുകൂടി ആലോചിക്കട്ടെ.)
  • ലേബല്‍ ഒരു കാറ്റഗറിയാണ്. ആ കാറ്റഗറിയില്‍ ഇനിയും പോസ്റ്റുകള്‍ ഉണ്ടാവാന്‍ സാധ്യതയുണ്ട്. ഒരു കാറ്റഗറിയില്‍ (ഇടാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേബലില്‍) ഒരു പോസ്റ്റേ എഴുതുന്നുള്ളൂ എങ്കില്‍ ആ ലേബല്‍ കഴിവതും ‘ജെനെറിക്’ ആക്കുക. (ഉദാ: ‘യാത്രാവിവരണം’ എന്നതാണ് ‘പൊന്മുടി യാത്ര’ എന്നതിനേക്കാള്‍ മെച്ചം. എന്നാല്‍ പല യാത്രകള്‍ വിവരിക്കുന്ന കുറുമാന്‍; ‘യൂറോപ്യന്‍ യാത്രകള്‍’, ‘ഡല്‍ഹിക്കു ചുറ്റും’ എന്നിങ്ങനെ ലേബലിടുന്നത് വായനക്കാര്‍ക്ക് സഹായകമാവുകയേയുള്ളൂ. എങ്കിലും അഗ്രിഗേറ്ററുകള്‍ക്ക് പഥ്യം ‘യാത്രാവിവരണം’ എന്ന ഒരച്ചില്‍ പണിഞ്ഞ വാക്കുതന്നെ.)
  • പോസ്റ്റിനു യോജിക്കുമെങ്കിലും ഭാവിയില്‍ (വായനക്കാര്‍ക്കോ എഴുത്തുകാരനോ) പ്രയോജനപ്രദമല്ലാത്ത വിധത്തിലുള്ള ലേബലുകള്‍ ഒഴിവാക്കുക. (ഉദാ: ‘ഇന്ന് എഴുതിയത്’, ‘അമ്പതാം പോസ്റ്റ്’ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ഒരു ലേബല്‍ എന്ന നിലയില്‍ വലിയ സ്ഥാനമില്ല.)
  • തന്‍റെ എല്ലാ പോസ്റ്റിനും ചേരും എന്ന നിലയിലുള്ള ലേബലുകള്‍ ഒഴിവാക്കുക. (ഉദാ: റ്റി. കെ. സുജിത്തിന്‍റെ കാര്‍ട്ടൂണ്‍ ബ്ലോഗില്‍ ഏതെങ്കിലും ഒരു കാര്‍ട്ടൂണിന് ‘കാര്‍ട്ടൂണ്‍’ എന്ന ലേബലിടുന്നത് സഹായകമല്ല.)
  • അനുയോജ്യമെങ്കില്‍, ഒരു പോസ്റ്റിന് ഒന്നില്‍ കൂടുതല്‍ ലേബലുകള്‍ ഇടുന്നത് നല്ലതാണ്. (ഉദാ: ബ്ലോഗിനെപ്പറ്റി എഴുതുന്ന ഒരു ലേഖനത്തിന് ‘ബ്ലോഗ്’, ‘ലേഖനം’ എന്നീ ലേബലുകള്‍ ഉപയോഗിക്കാമല്ലോ.)
  • പോസ്റ്റിന്‍റെ പേരുതന്നെ ലേബലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് കടുത്ത അപരാധമൊന്നുമല്ലെങ്കിലും അതിനര്‍ഥം ആ പോസ്റ്റിന് പറ്റിയ കാറ്റഗറി വേറേ ഇല്ല എന്നാണല്ലോ. രണ്ടാമതാലോചിക്കേണ്ടുന്ന കാര്യം തന്നെ.
വായനക്കാര്‍ക്ക് സഹായകമാം വിധം കാറ്റഗറി തിരിച്ചു കഴിഞ്ഞാല്‍ അത് വായനക്കാര്‍ക്ക് ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യമാണ്. (ബ്ലോഗ്സ്പോട്ടിലും വേഡ്പ്രസ്സിലും ഇതിനു മാര്‍ഗമുണ്ട്. ) ഇങ്ങനെ ഒരുക്കി വച്ചിട്ടുള്ള ഒരാളാണ് പെരിങ്ങോടന്‍. പെരിങ്ങോടന്‍റെ കവിതകളെല്ലാം ഒന്നുകൂടി വായിക്കണം എന്ന് തോന്നുന്നവര്‍ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ബ്ലോഗില്‍ ചെന്ന് കവിത എന്ന കാറ്റഗറിയില്‍ ക്ലിക്ക് ചെയ്താല്‍ മതി. എത്ര അനായാസം, അല്ലേ?

ഇതിനെല്ലാം പുറമേ, ലേബലുകളെ ആശ്രയിച്ച് പോസ്റ്റുകളെ കാറ്റഗറി തിരിക്കുന്ന ഒരു അഗ്രിഗേറ്റര്‍ ഉണ്ടാകുന്ന നാളില്‍, പോസ്റ്റെഴുതുന്നയാള്‍ ഈമെയില്‍ ഫില്‍റ്ററുകളുടെ സഹായത്താല്‍ വിവിധ ഗ്രൂപ്പുകളിലേയ്ക്കും മറ്റും പോസ്റ്റും കമന്‍റും തിരിച്ചു വിടുന്നതിനു പകരം, ആ ജോലികൂടി യന്ത്രവല്‍ക്കരിക്കാന്‍ നമുക്കാവുകയും ചെയ്യും.

Sunday, March 25, 2007

രാജാ (ഗോസ്നെല്‍) കയ്യേ വച്ചാ

ആയാസരഹിതമായി ബര്‍മ്യൂഡയെത്തകര്‍ത്ത് ബംഗ്ലാദേശ്, ഇന്ത്യന്‍ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിന്‍റെ സൂപ്പര്‍-8 മോഹങ്ങള്‍ പൂര്‍ണ്ണമായും തല്ലിക്കെടുത്തിയതിന്‍റെ സങ്കടം, ട്രൈഗ്ലിസറൈഡിന്‍റെ അതിപ്രസരം കാരണം, നമ്മുടെ മനസ്സിനിണങ്ങും വിധം തീര്‍ക്കുന്നത് അസാധ്യമാണെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് അപകടം പിടിച്ചതെങ്കിലും സാധ്യമായ മറ്റൊരു രീതിക്ക് എന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.

ദത്തെടുത്ത ആറു കുട്ടികളുള്‍പ്പെടെ പത്തു മക്കളുടെ അമ്മയായ ഹെലനും (റെനേ റുസ്സോ) സ്വന്തമായി എട്ടുമക്കളുള്ള ഫ്രാങ്കും (ഡെന്നിസ് ക്വയ്ഡ്) അപ്രതീക്ഷിതമായി വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടുന്നു. ഹെലനും ഫ്രാങ്കും സ്കൂള്‍ കാലം മുതല്‍ ആകൃഷ്ടരായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇരുവരും ഇരുവഴിക്കായെങ്കിലും ഇത് സ്വപ്നതുല്യമായ പുനസ്സമാഗമവേളയാണ്. ഹെലന്‍റെ ഭര്‍ത്താവും ഫ്രാങ്കിന്‍റെ ഭാര്യയും മരണപ്പെട്ടിട്ട് മൂന്നോ നാലോ വര്‍ഷങ്ങള്‍ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ഹെലനും ഫ്രാങ്കും കല്യാണം കഴിച്ച്, പതിനെട്ടു കുട്ടികളുമായി ഒരുമിച്ചു ജീവിക്കാനാരംഭിക്കുന്ന കഥ പറയുകയാണ് Yours, Mine & Ours എന്ന സിനിമ. 2005-ല്‍ റിലീസായ ഈ സിനിമയുടെ നിരൂപണമൊന്നും വായിക്കാതെ സിനിമ കാണാനിരുന്നത് എന്‍റെ തെറ്റ്.

സിനിമ തുടങ്ങി 15:37 മിനിട്ട് ആയപ്പോഴുള്ള ഈ സംഭാഷണമൊഴികെ മറ്റു സന്ദര്‍ഭങ്ങളും സംഭാഷണങ്ങളും ഒരു ചെറു പുഞ്ചിരി പോലും ഉണ്ടാക്കാന്‍ വിഷമിക്കുന്നതരത്തിലുള്ളവയാണ്:

ഫ്രാങ്ക്: “I was up all night, I was Googling her!”
ഡാരല്‍ (സുഹൃത്ത്): “Jeez, Frank, you Googled another man's wife?”
ഫ്രാങ്ക്: “Yeah, what do you think that means?”
ഡാരല്‍: “I don't know. Something dirty?”

രാജാ ഗോസ്നെലിന്‍റെ സം‌വിധാനം കുറ്റമില്ലാത്തതാണ്. പക്ഷേ, കഥയും തിരക്കഥയും സിനിമയെ നശിപ്പിച്ചു. കൈരളി റ്റി. വി.-യില്‍ സൂം ഇന്‍ (Zoom In) എന്ന പരിപാടിയുടെ പരസ്യമായി ശരത് ദാസ്, ‘നല്ല കഥയ്ക്കാണിവിടെ പഞ്ഞം’ എന്നു പറഞ്ഞു കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ എനിക്ക് ചിരിവരും. എന്നാലും ശരത് പറയുന്നതിലും കാര്യമുണ്ടെന്ന് ഇപ്പൊഴാ മനസ്സിലായത്!

വിഷമം മാറാനെന്തുണ്ടു വഴി? സുഹൃത്ത് ദേവപ്രസാദ് പറയുന്നതു പോലെ, “കിലുക്കം ഒന്നൂടെ കണ്ടാലോ!”

സിനിമ: Yours, Mine & Ours
സം‌വിധായകന്‍: രാജാ ഗോസ്നെല്‍
ശുപാര്‍ശ: കണ്ടേക്കല്ലേ!

Sunday, March 04, 2007

Yahoo’s Content Theft: A Protest (ചോരസാമ്രാജ്യം)

കക്കുമ്പോള്‍ ഒരു തരിനാണവും നടിക്കാ-
തൊക്കും പോല്‍ കഥ, വര, പാചകം; ചമയ്ക്കൂ!
കയ്യോടേയിതുപിടികൂടിലോ ക്ഷമിക്കും,
പയ്യന്മാര്‍ പലവഴിയായതെന്‍ മിടുക്കും.

Despite many a call for a public apology (1, 2, and more) for lifting blog posts from a number of Malayalam blogs (1, 2, 3), Yahoo maintains that the subcontractor who provided content is at fault. The subcontractor, on the other hand, has already demonstrated its unprofessionalism in handling the issue (1, 2, 3).

The issue, at the moment, remains unresolved.

I protest against Yahoo’s unethical business practices in what is arguably one of the largest of its markets and demand an apology for violating bloggers’ copyrights.

Friday, March 02, 2007

ID3 റ്റാഗര്‍

എന്‍റെ പരിമിതമായ സി. ഡി. ശേഖരം, നൂറോളം വരുന്ന മലയാള സിനിമാഗാന സി. ഡി.-കളിലൊതുങ്ങുന്നു. പിന്നെ പത്തോളം ഹിന്ദി സി. ഡികളും. എല്ലാം കൂടി ഏറിയാല്‍ ആയിരത്തിയഞ്ഞൂറു പാട്ട്. അവയെ വിന്‍ഡോസ് മീഡിയ പ്ലെയര്‍ ഉപയോഗിച്ച് WMA, MP3 എന്നീ ഫോര്‍മാറ്റുകളിലാക്കി വച്ചത് ക്യൂജാഡ എന്ന സൈറ്റില്‍ മ്യൂസിക് വിഭാഗം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നപ്പോഴാണ്. പഴയതും പുതിയതുമായ അനേകം മനോഹരഗാനങ്ങള്‍ ഞങ്ങളില്‍ ചിലര്‍ ആ സൈറ്റിലൂടെ ലഭ്യമാക്കിയിരുന്നു. കാശുകൊടുത്തു വാങ്ങിയ പാട്ടുകളാണെങ്കിലും ചുമ്മാ സൈറ്റിലിട്ടു കേള്‍പ്പിക്കുന്നത് ശരിയല്ലാ എന്ന് ബോധ്യമായ ദിനങ്ങളിലൊന്നിലാണ് ഞങ്ങള്‍ ക്യൂജാഡ പൂട്ടിക്കെട്ടിയത്.

സി. ഡി. യില്‍ നിന്നും എണ്ണമറ്റ ക്യാസറ്റുകളില്‍ നിന്നും ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തു വച്ച ആ ശേഖരം അല്ലലേതുമില്ലാതെ ആസ്വദിച്ചു വരുമ്പോഴാണ് എനിക്കൊരു ഉള്‍വിളിയുണ്ടാവുന്നത്. എന്തുകൊണ്ട് ഫയലിന്‍റെ പേരുകള്‍ മലയാളത്തിലാക്കിക്കൂടാ? അങ്ങനെ, ഒരു വൈകുന്നേരമിരുന്ന് കൂട്ടത്തിലുള്ള അഞ്ചുപത്തു പാട്ടുകളുടെ പേരുകള്‍ ഇംഗ്ലീഷില്‍ നിന്നും മലയാളത്തിലാക്കി. കാര്യങ്ങളുടെ പുരോഗതി അറിയാനായി ഉടന്‍ തന്നെ അവയിലൊന്നിനെ ‘പാടിപ്പിച്ചു’ നോക്കി.

എന്തോ ഒരു പന്തികേട്. ഇംഗ്ലീഷ് ഫയല്‍ പേരുകള്‍ മലയാളത്തിലാക്കിയതോടെ മീഡിയ പ്ലെയര്‍, ഫയലിന്‍റെ പേരിനു പകരം ശീര്‍ഷകം (Title) പ്രദര്‍ശിപ്പിച്ചു തുടങ്ങി. പ്ലേലിസ്റ്റ് നോക്കി പാട്ടുകള്‍ തിരഞ്ഞെടുക്കാമായിരുന്ന സൌകര്യമാണ് മൊഴിമാറ്റം മൂലം നഷ്ടമായിരുക്കുന്നത്.


ചിത്രം: ഉള്‍വിളിക്കു മുമ്പ്


ചിത്രം: ഉള്‍വിളിക്കു ശേഷം

ചെയ്തത് പുലിവാലായി എന്ന് ബോധ്യമായി. എന്നാലും പാട്ടിന്‍റെ പേരുകള്‍ മലയാളത്തില്‍ കാണാന്‍ കൊതി. പാട്ടുകള്‍ മീഡിയ സെന്‍ററിലേയ്ക്ക് മാറ്റി ഒന്നു കൂടി നോക്കി. പ്രതീക്ഷിച്ചതു പോലെ മീഡിയാസെന്‍ററും ശീര്‍ഷകമാണ് കാണിക്കുന്നത്.


ചിത്രം: മീഡിയസെന്‍റര്‍ പ്ലേലിസ്റ്റ് പോയ പോക്ക്

ID3 റ്റാഗുകള്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഫയലിന്‍റെ ശീര്‍ഷകം, ആല്‍ബത്തിന്‍റെ പേര്, കലാവിഭാഗം, തുടങ്ങിയവ ഓരോ ഫയലിലുമായി എഴുതിച്ചേര്‍ക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ. എന്നാലും ഓരോ ഫയലിന്‍റെ പേരും മലയാളത്തിലാക്കുന്നതിനൊപ്പം ഫയലിന്‍റെ ഗുണവിശേഷതകളില്‍ (file properties) ശീര്‍ഷകം കൂടി എഴുതിച്ചേര്‍ക്കുന്നത് ഇരട്ടിപ്പണിയാണല്ലോ. പരിഭാഷാശ്രമം ഉപേക്ഷിക്കണോ എന്നാലോചിച്ചു. എന്‍റെ ആവശ്യത്തിനുതകുന്ന ഒരു റ്റൂള്‍ തപ്പിയിട്ടു കിട്ടിയുമില്ല. ഫയലിന്‍റെ പേര് അതുപോലെയെടുത്ത് ശീര്‍ഷകമാക്കുന്ന ഒരു പ്രോഗ്രാമെഴുതിയാലോ എന്ന ആലോചന നടപ്പാക്കി. അങ്ങനെ ഒന്ന് എഴുതിയുണ്ടാക്കിയപ്പോള്‍ കാര്യം നടന്നു!

മുപ്പതോളം വരികള്‍ മാത്രമുള്ള ഒരു ചെറിയ ഖമാന്‍ഡ് ലൈന്‍ പ്രോഗ്രാമില്‍ നിന്നും മറ്റുള്ളവര്‍ക്കു കൂടി ഉപകാരപ്പെട്ടേക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമായി മാറ്റിയപ്പോള്‍ വരികളുടെ എണ്ണം എഴുനൂറ്റമ്പതിലധികമായി! എന്തായാലും മെനക്കെട്ടില്ലേ, അല്പം മലയാളിത്തം പ്രോഗ്രാമിലും ഇരിക്കട്ടെ എന്നും കരുതി. ഇതാ നോക്കൂ:


ചിത്രം: റ്റാഗര്‍ യൂസര്‍ ഇന്‍റര്‍ഫെയ്സ്

ഈ പ്രോഗ്രാമുപയോഗിച്ചാല്‍ ഫയലുകളുടെ പേരുതന്നെ അതിന്‍റെ ശീര്‍ഷകമാക്കാനുള്ള ഓപ്ഷനുണ്ട്. അതല്ല, നിങ്ങള്‍ക്കിഷ്ടമുള്ള മറ്റെന്തെങ്കിലും പേര് നല്‍കുകയുമാവാം. മൊഴിമാറ്റത്തോടൊപ്പം ശീര്‍ഷകവും മാറിയപ്പോള്‍ ദാ ഇങ്ങനെയായിക്കിട്ടി:


ചിത്രം: മീഡിയാപ്ലേയര്‍ എന്‍റെ വരുതിയില്‍


ചിത്രം: മീഡിയസെന്‍റര്‍ അനുസരണയോടെ

താല്പര്യമുള്ളവര്‍ക്ക് പ്രോഗ്രാം ഇവിടെ നിന്നും ഡൌണ്‍ലോഡ് ചെയ്യാം. ഇന്‍സ്റ്റോള്‍ ചെയ്യുന്നവര്‍ readme.txt വായിക്കാന്‍ മറക്കരുതേ. ബഗ്ഗുകളും ഫീച്ചര്‍ റിക്വസ്റ്റുകളും ഇവിടെ ഒരു കമന്‍റായി ഇടുകയോ (എന്നാല്‍ ഈ പോസ്റ്റിന് നൂറടിക്കാന്‍ അധികം നേരം വേണ്ടിവരില്ല!) എനിക്ക് അയച്ചു തരികയോ ചെയ്യുമല്ലോ.

ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടവ:
1. ഈ പ്രോഗ്രാം ഇന്‍സ്റ്റോള്‍ ചെയ്യുമ്പോള്‍ വിഷ്വല്‍ സ്റ്റുഡിയോ 2005 റണ്‍റ്റൈം ഇന്‍സ്റ്റോള്‍ ചെയ്യപ്പെടും.
2. ഇത് വിന്‍ഡോസ് ഉപയോക്താക്കള്‍ക്കു മാത്രമേ പ്രയോജനപ്പെടൂ.
3. ഈ പ്രോഗ്രാമില്‍ മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ഫോര്‍മാറ്റ് എസ്. ഡി. കെ. ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതിനാല്‍ നിങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടറില്‍ ഫോര്‍മാറ്റ് എസ്. ഡി. കെ. റണ്‍റ്റൈം ആവശ്യമാണ്. വിന്‍ഡോസ് മീഡിയ പ്ലെയര്‍ പത്തോ പതിനൊന്നോ ഇന്‍സ്റ്റോള്‍ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കില്‍ നിങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടറില്‍ ഈ റണ്‍റ്റൈം ഉണ്ട്.