യാത്രകളെക്കുറിച്ചുള്ള നിശ്ശബ്ദത

ശ്രീ സന്തോഷ് ജോർജ്ജ് കുളങ്ങരയുടെ യാത്രാപരിപാടികൾ കേരളീയരുടെ യാത്രാസങ്കൽപ്പങ്ങളെ എത്രമാത്രം സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നതിന് തെളിവുകൾ തേടി അധികം പോകേണ്ടതില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിപാടികൾ കണ്ടും കേട്ടും അതിൽനിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് അതിർത്തികൾ കടന്ന് യാത്ര ചെയ്ത മാതാപിതാക്കളെയും പരിചയക്കാരെയും കുറിച്ച് പറയുന്ന പലരും അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്ത ഒരു സൗഹൃദസംഭാഷണത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. കാണിയായും കേൾവിക്കാരനായും ആ സംഭാഷണത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ എനിക്കും അവസരമുണ്ടായി.
തന്റെ യാത്രകൾ കാഴ്ചകളെ തേടിയുള്ള അലച്ചിലുകളല്ലെന്നും, കണ്ടതിനെ ഒപ്പിയെടുക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ തേടിയുള്ള, ആസൂത്രിതമായ പ്രൊഫഷണൽ ഉദ്യമങ്ങളാണെന്നും അദ്ദേഹം തുടക്കത്തിൽ തന്നെ പറഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, തുടർന്നുവന്ന ചില ചോദ്യങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയ മറുപടികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തയുടെ സ്വാഭാവികമായ പ്രതിഫലനങ്ങളായി കാണാമെന്ന് തോന്നി.

(ചോദ്യങ്ങളും ഉത്തരങ്ങളും പരാവർത്തനം ചെയ്തതാണ്.)

ചോദ്യം: “തീർച്ചയായും കാണണം എന്ന് താങ്കൾ ശുപാർശ ചെയ്യുന്ന ഏതെങ്കിലും രാജ്യങ്ങളോ സ്ഥലങ്ങളോ ഉണ്ടോ?”

ഉത്തരം: “ഞാൻ രാജ്യങ്ങളോ സ്ഥലങ്ങളോ ശുപാർശ ചെയ്യാറില്ല. അവരർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള സ്ഥലത്തേക്കാണ് യാത്ര ചെയ്യേണ്ടത്. നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള സ്ഥലമാവില്ല എനിക്കിഷ്ടം. നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഭക്ഷണമാവില്ല എനിക്കിഷ്ടം...” പ്രത്യക്ഷത്തിൽ നല്ലൊരു മറുപടിയാണ്. യാത്ര വ്യക്തിപരമായ അനുഭവമാണ്. ഓരോരുത്തരും അവരവരുടെ വഴികളിലൂടെ, അവരവരുടെ കാഴ്ചകളിലേക്ക്, അവരവരുടെ രുചികളിലേക്കാണ് സഞ്ചരിക്കേണ്ടത്.

ഞാൻ പരിശീലനം ലഭിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു മിക്സോളജിസ്റ്റാണ്. “കുടിക്കാൻ പറ്റിയ രണ്ടുതരം ഡ്രിങ്കുകൾ പറഞ്ഞുതരൂ” എന്ന് ആരെങ്കിലും ചോദിച്ചാൽ, “നീയായി, നിന്റെ പാടായി” എന്ന് പറഞ്ഞ് ഒഴിയാം. അല്ലെങ്കിൽ, “ഏത് സ്പിരിറ്റാണ് ഇഷ്ടം? Sweet ആണോ sour ആണോ? Classic ആണോ experimental ആണോ?” എന്നൊക്കെ രണ്ടുമൂന്ന് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചിട്ട്, എന്റെ പരിമിതമായ അനുഭവസമ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകാം. വ്യക്തിപരമായ ഇഷ്ടം മറ്റൊരാളുടെ ഇഷ്ടമാകണമെന്നില്ല. പക്ഷേ അതുകൊണ്ട് അനുഭവത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ശുപാർശ നൽകാനാകില്ല എന്നില്ല.

ചോദ്യം: “താങ്കളുടെ യാത്രാസംബന്ധിയായ പരിപാടികൾക്ക് പൊതുവേ അംഗീകാരസ്വഭാവമുള്ള പ്രതികരണമാണ് ലഭിക്കാറുള്ളത്. ആഗ്നസ് കലാർഡിന്റെ The Case Against Travel താങ്കൾ വായിച്ചിട്ടുണ്ടാകുമല്ലോ. താങ്കളുടെ പരിപാടികൾക്കും അഭിപ്രായങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള വലിയ വിമർശനങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?”

ഉത്തരം: “മുപ്പത് വർഷമായി യാത്ര ചെയ്യുന്ന ആളാണ് ഞാൻ. എനിക്ക് അങ്ങനെ അധികം വിമർശനങ്ങൾ ഒന്നും നേരിട്ടിട്ടില്ല. യാത്ര ചെയ്യാൻ സാധിക്കാത്തവർക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ പറ്റുന്നവരോടുള്ള അസൂയയ്ക്കപ്പുറം ഒരു വിമർശനവും ഞാൻ കേട്ടിട്ടില്ല.”

ഇവിടെയാണ് സംഭാഷണം എനിക്ക് കുറച്ചുകൂടി കൗതുകകരമായി തോന്നിയത്.

യാത്രകളിലൂടെ ലോകത്തെ നമുക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുകയും, കാഴ്ചകളിലൂടെ നമ്മളിൽ കൗതുകം ഉണർത്തുകയും, ആ കൗതുകത്തെ ചിലപ്പോഴൊക്കെ യാത്രയാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്ത ഒരാളോടാണ് യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചത്. അതിനുള്ള മറുപടി, യാത്ര ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവരുടെ അസൂയയ്ക്കപ്പുറം മറ്റൊരു വിമർശനവും കേട്ടിട്ടില്ലെന്നായിരുന്നു.

ഈ പ്രതികരണം എന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി എന്നല്ലാതെ ഇതിനേക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ഒന്നും പറയാനില്ല.

പിന്നെയും ചില ചോദ്യങ്ങളും ഉത്തരങ്ങളുമുണ്ടായി. വളരെ ആലോചിച്ചുറച്ച, വിവാദത്തിന് ഇടനൽകാത്ത മറുപടികൾ. വിവാദമുണ്ടാക്കാത്ത മറുപടികൾ കേൾക്കാൻ എളുപ്പമാണ്. നമ്മളെ തിരിച്ചുചിന്തിപ്പിക്കുന്ന മറുപടികളാണ് കുറച്ചുകൂടി വിലപ്പെട്ടത്.

സന്തോഷ് ജോർജ്ജ് കുളങ്ങരയുടെ ആരാധകരായി സ്വയം അടയാളപ്പെടുത്തിയവർക്ക് പരിപാടി തീർച്ചയായും ഇഷ്ടമായിട്ടുണ്ടാകണം. എനിക്കാകട്ടെ,യാത്രകളെക്കുറിച്ച് ഇത്രയും കാലം നമ്മളോട് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരാളുടെ യാത്രകളെക്കുറിച്ചുള്ള നിശ്ശബ്ദതയെപ്പറ്റിയാണ് ചിന്തിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്.